İber İhtiyoloji Derneği (SIBIC), İspanya’nın Atlantik somonu (Salmo salar) popülasyonlarında son on yılda yaşanan dramatik düşüşü kamuoyuna duyurdu. Uzmanlar, ülkede somonların “Tehlike Altındaki Türler Kataloğu”na eklenmesini ve amatör balıkçılığın acilen yasaklanmasını talep ediyor.
İspanya’nın önde gelen somon avcılığı bölgelerinden biri olan Asturias’ta, 18 Nisan’da başlayan av sezonunda henüz bir tane bile somon yakalanamadı. Aynı durum, 1 Mayıs’ta açılan Cantabria bölgesinde de yaşanıyor. Galiçya, Navarra ve Bask Bölgesi gibi diğer bölgelerde ise somon balığı avcılığı, düşen popülasyonlar nedeniyle tamamen yasaklanmış durumda.
Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine dayanan değerlendirmeler, İspanya’daki somon popülasyonlarının “Nesli Tükenme Sınırı” (CR) kategorisine girdiğini ortaya koyuyor. Beş farklı nehir havzasında gerçekleştirilen izleme çalışmaları, somonların ortalama yüzde 82,1 oranında azaldığını ve bazı nehirlerde bu kaybın yüzde 94,8’e ulaştığını gösteriyor. 2000’lerin başlarında Asturias’ta yaklaşık 3.000 olarak kaydedilen somon sayısı, 2025 itibarıyla 130’a düşmesi bekleniyor.
Somonların yok olmasında çeşitli nedenler rol oynuyor. Yapılan telemetri izlemeleri, yumurtlama sonrası okyanusa göç eden somonların yüzde 24,2’sinin hidroelektrik santrallerinin su alma kanallarına takılarak öldüğünü ortaya koyuyor. Ayrıca, artan su sıcaklıkları nedeniyle ilkbahar göçü yapan somonların yaklaşık yüzde 50’si yaz aylarında hayatta kalamıyor. Tarihsel veriler, türün dağılım alanının 21. yüzyılın başından bu yana nehirlerin parçalanması ve baraj inşaatları nedeniyle yüzde 56 oranında daraldığını göstermektedir. Navia ve Deba gibi birçok nehirde somon popülasyonu tamamen yok olmuştur.
Bu durum, hem ekosistem dengesi hem de balıkçılık sektöründeki gelir kaynakları açısından endişe verici bir tablo çizmektedir. Somonların korunması için acil önlemler alınması gerektiği her geçen gün daha da netleşiyor.
